Çocuğunuz Çok mu Akıllı?

Şüphesiz tüm anne ve babalar için çocukları çok özel ve değerlidir. Hemen hemen hepsinin bazı özel yetenekleri ve farklılıkları vardır ve bunları çocuklarına sık sık hatırlatırlar. Ama her zaman revaçta olan ve her anne-babanın çocuğuna sıklıkla söylediği cümle, ne kadar “akıllı” olduğudur. Çoğu zaman eğitimcileri de bu kervana “çok akıllı bir çocuk ama çalışmıyor” veya “sen akıllı bir çocuksun, bu sınavda neden başarısız oldun anlayamadım” gibi cümlelerle katılırlar. Çocuklarımıza sarf ettiğimiz bu ifadeler çocukluğumuzda bizim için de çokça söylenmiştir. Konuya dönersek, evet burada sıkı durun; çocuğunuza ne kadar akıllı olduğunu söylemeniz tamamen yanlış.

Yapılan araştırmalar, bu tarz övgülerle büyüyen çocukların çeşitli güçlükler karşısında daha düşük performans sergilediğini gösteriyor. Bu araştırmalarından birinde çocuklar rastgele iki gruba ayrılıyor ve bu gruplara basit düzeyde bulmacalardan oluşan bir test uygulanıyor. Testin sonunda çocuklara aldıkları puan söyleniyor ancak birinci gruptakilere “bu konuda çok iyisin” gibi bir övgü ifadesi, diğer gruba ise çabalarını öven bir cümle, “belli ki çok çalışmışsın” ifadesi söyleniyor. Sonrasında çocuklar ikinci bir teste alınıyorlar. Ancak bu sefer zorluk seviyesini seçebilecekleri iki test sunuluyor. Gelelim çarpıcı sonuca, çabası övülen gruptaki çocukların %90’ı daha zor olan testi seçerken, ikinci gruptaki, zekası övülen çocukların büyük çoğunluğu daha kolay olan testi çözmeyi tercih ediyor.

Bu nasıl oluyor?

Çocuklar zeka gibi, doğuştan gelen ve üzerinde kontrolleri olmayan bir özelliklerini, sınavda “başarısız olarak” riske atmak istemiyorlar. Yani sınavda başarısız olursam “akıllı olmadığım ortaya çıkar” korkusu yaşıyorlar. Ama çabası övülen çocuklar başarılarının kontrolünün ellerinde olduğunu fark edip bunu nasıl arttırabileceklerini görüyorlar.

Kısa bir özet yapmak gerekirse, çocuğunuzun zekasını övmek yerine çabasına ve emeğine vurgu yapın, sonuca değil sürece odaklanın. Yani düzenli çalışıp, çaba harcayan çocuğunuz sınavda düşük bir not alsa bile tek söyleyeceğiniz: “sen öğrenmek için çaba gösterdin ve denedin, teşekkür ederim” olsun. Ülkemizde genel tabloya baktığımda (içinde kendimin de bulunduğu) koskoca bir neslin tamamen yanlış bir şekilde motive edilmeye çalışıldığını görmek gerçekten çok üzücü. Sonuç olarak; çocuğunuz çok mu akıllı? Kimseye söylemeyin…

Salih Deniz tarafından

Salih Deniz, 1975 İstanbul doğumludur. 2000 yılında Hacettepe Üniversitesi “Psikoloji Bölümü”nden mezun olmuş, yüksek lisansını 2007 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi “Klinik Sinirbilimler Anabilim Dalı”nda tamamlamıştır. 2000-2010 yıllarında ağırlıklı olarak çocuk ve ergen sağlığı alanında, özel ve kamu kurumları olmak üzere, çeşitli eğitim kurumları, üniversite ve hastanelerde görevler almış, 2010-2013 yılları arası Sağlık Bakanlığı Merkez Teşkilatı, Çocuk ve Ergen Biriminde çeşitli proje ve çalışmalar yürütmüştür. 2014 yılından itibaren Bursa’da Dörtçelik Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatri kliniğinde çalışmıştır. 2021 yılı itibariyle de kurucusu olduğu Psikoloji Lagom’da çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında klinik çalışmalarını sürdürmektedir.

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir